Lesson 2.5: Futures – Termijncontracten voor Risicobeheer en Speculatie

Inleiding

Futures, oftewel termijncontracten, vormen een belangrijk instrument binnen de financiële markten voor zowel risicobeheer als speculatie. Ze stellen beleggers en bedrijven in staat om de prijs van een onderliggende waarde vast te leggen op een toekomstige datum, waardoor onzekerheid wordt verminderd. In deze les leer je wat futures precies zijn, hoe ze werken, welke kenmerken ze hebben en op welke wijze ze worden gebruikt door verschillende partijen. Daarnaast bespreken we de risico’s die gepaard gaan met het handelen in futures en hoe deze risico’s kunnen worden beperkt. Het begrijpen van futures is essentieel voor iedereen die zich wil verdiepen in de wereld van derivaten en de instrumenten die worden ingezet voor het beschermen tegen koersschommelingen of het behalen van hogere rendementen.

Wat zijn futures?

Futures zijn gestandaardiseerde contracten die je verplichten om een bepaalde hoeveelheid van een onderliggende waarde te kopen of verkopen tegen een vooraf afgesproken prijs op een vaste datum in de toekomst. In tegenstelling tot opties, waarbij de koper het recht heeft maar niet de verplichting, bindt een future beide partijen tot de transactie. Ze worden verhandeld op gereguleerde beurzen en vormen daarmee een transparant en gereguleerd marktinstrument.

Kenmerken van futures

• Gestandaardiseerd: De hoeveelheid en de vervaldatum van de onderliggende waarde zijn vooraf vastgelegd.

• Beursgenoteerd: Futures worden verhandeld op grote, gereguleerde beurzen zoals Eurex of CME.

• Verplichtingen: Zowel koper als verkoper zijn verplicht om de transactie uit te voeren op de afgesproken datum.

• Geen premie: In tegenstelling tot opties, wordt bij futures geen premie betaald. De prijs wordt direct vastgesteld.

• Dagelijkse marktwaarde: De waarde van een future wordt dagelijks aangepast op basis van de marktkoers, een proces dat bekendstaat als mark-to-market.

Hoe werken futures?

Stel, een handelaar verwacht dat de prijs van olie in de komende maanden zal stijgen. Hij kan een future kopen die hem het recht geeft om op een vaste datum olie te kopen tegen een vooraf afgesproken prijs. Als de marktprijs op dat moment hoger is dan de afgesproken prijs, profiteert hij van het verschil. Bij een dalende marktprijs moet hij de onderliggende waarde tegen de hogere prijs kopen, wat tot verlies leidt.

Voorbeeld: AEX-index future

Een belegger die de waarde van de AEX-index wil beschermen, verkoopt een AEX-index future. Als de index daalt, stijgt de waarde van de future, waardoor de verliezen op de aandelenposities worden gecompenseerd. Bij een stijging van de index wordt de positie minder waard, wat verlies veroorzaakt, maar de aandelenposities profiteren van de koersstijging.

Risico’s en zekerheden

Handelen in futures brengt aanzienlijke risico’s met zich mee. Omdat futures verplichtingen inhouden, kunnen verliezen snel oplopen, vooral bij hoge hefboomwerking. Daarom vragen beurzen en brokers meestal dat partijen voldoende zekerheden (margin) aanhouden. Deze margin wordt dagelijks bijgesteld op basis van de marktwaarde van de futures (mark-to-market). Bij een scherpe koersbeweging kan de broker aanvullende zekerheden eisen (margin call). Als de partij niet aan deze verplichtingen kan voldoen, kunnen de posities worden geliquideerd, wat tot grote verliezen kan leiden.

Gebruik van futures

Futures worden door verschillende partijen ingezet:

• Hedgers (afdekkers): Bedrijven zoals producenten of verwerkers gebruiken futures om prijsrisico’s te beperken. Bijvoorbeeld een olieproducent verkoopt futures om de verkoopprijs te beveiligen.

• Speculanten: Beleggers die proberen te profiteren van koersbewegingen zonder de onderliggende waarde daadwerkelijk te bezitten. Ze nemen grote risico’s, maar kunnen ook hoge rendementen behalen.

• Arbitrageurs: Partijen die prijsverschillen tussen markten of instrumenten benutten door gelijktijdige koop- en verkooptransacties.

Voorbeeld: Beleggen in AEX-index futures

Stel, een belegger bezit aandelen in de AEX en wil zich indekken tegen een mogelijke koersdaling. Hij verkoopt een AEX-index future. Als de index daalt, stijgt de waarde van de future, waardoor de verliezen op de aandelen worden gecompenseerd. Bij een koersstijging van de index leidt de shortpositie in de future tot verlies, maar de aandelenwaarde stijgt mee.

Risicobeheer en zekerheden

Omdat futures grote risico’s met zich meebrengen, worden er strikte zekerheidsstellingen gehanteerd:

• Margin: Partijen moeten een minimale marge aanhouden, die wordt aangepast op basis van marktwaarde.

• Mark-to-market: De waarde van futures wordt dagelijks aangepast, waardoor verliezen en winsten worden verrekend.

• Stop-loss orders: Partijen kunnen limieten instellen om verliezen te beperken.

Samenvatting

• Futures zijn gestandaardiseerde contracten voor koop of verkoop van een onderliggende waarde op een vaste datum tegen een vooraf afgesproken prijs.

• Ze worden verhandeld op gereguleerde beurzen en kennen geen premie, in tegenstelling tot opties.

• Futures worden gebruikt voor risicobeheer (hedging) en speculatie.

• Het handelen in futures brengt aanzienlijke risico’s met zich mee, vooral door hefboomwerking.

• Strikte zekerheden en dagelijks aanpassen van de waarde (mark-to-market) helpen risico’s te beheersen.

Keypoints

• Futures zijn verplichtingen, geen optionele contracten.

• Ze worden gebruikt door producenten, verwerkers, beleggers en speculanten.

• Risico’s kunnen worden beperkt door marges, stop-loss orders en goed risicobeheer.

• Het begrip mark-to-market zorgt voor dagelijkse bijstelling van de waarde.

• Futures spelen een cruciale rol in het verminderen van prijsrisico’s en het mogelijk maken van speculatie.

Oefenactiviteiten

1. Reflectievraag: Waarom zou een bedrijf dat grondstoffen produceert, futures gebruiken? Welke voordelen biedt dat voor het bedrijf?
2. Probleemopdracht: Stel dat je een belegger bent die verwacht dat de prijs van goud zal dalen. Hoe zou je een future gebruiken om je risico te beperken? Welke risico’s moet je daarbij in overweging nemen?
3. Critical thinking: Welke risico’s loop je als je zonder voldoende zekerheden in futures handelt? Hoe kunnen deze risico’s worden beperkt?

Verdere bronnen

• Handelsplatforms en beurzen: Bekijk de website van Eurex of CME voor actuele informatie over futures.

• Wiskundige modellen: Leer meer over de Black-Scholes-formule voor optieprijsbepaling, die ook relevant is voor futures.

• Risicobeheer: Lees over hedgingstrategieën en het gebruik van futures in risicomanagement.

Door het begrijpen en toepassen van futures kun je jezelf beschermen tegen ongunstige koersbewegingen en kansen benutten in de dynamische wereld van de financiële markten.